युनिकोड    राशिफल    एफएम रेडियाे                        

के प्रकट हुँदैछ, अभूतपूर्व आर्थिक संकट र राजनीतिक गतिरोधको बीचमा आज जलिरहेको श्रीलंकाका लागि अगाडीको समय अत्यन्तै कठिन छ। संकट के कारणले उत्पन्न भयो भन्ने विषयमा छलफलहरू प्रायः त्रुटिपूर्ण आर्थिक योजना र मोडेलका साथै अर्थतन्त्रको चरम कुप्रबन्धनका साथै व्यापक भ्रष्टाचारले कमजोर पारेको सुशासनमा केन्द्रित पाइन्छन् ।

तथापि, अन्तर्निहित कारणहरू मध्ये एक भनेको भू-राजनीति र भू-अर्थशास्त्रमा जोखिम र अनिश्चितताहरू विरुद्ध कुशन गर्न सन्तुलित र विविध अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धहरू निर्माण गर्न श्रीलंकाको आर्थिक कूटनीतिको असफलता हो भन्ने धेरै जनाको ठम्याई छ ।

कोभिड १९ महामारी र अहिले रुस-युक्रेन युद्धका कारण नयाँ जोखिम र अनिश्चितताहरूको सामना गर्दा श्रीलंकाको आर्थिक प्रणाली तासको] घरजस्तै टुक्रिएको थियो। सिंघला राष्ट्रवाद र बहुसंख्यकवादमा डुबेको स्थानीय निर्वाचन क्षेत्रलाई खुसी पार्न पश्चिमा मित्र राष्ट्रहरू र विकास साझेदारको रूपमा चीनमाथि अत्यधिक निर्भरताका कारण यो धेरै हदसम्म भएको हो।

यद्यपि चीनले २०१६ देखि संयुक्त राज्य अमेरिकासँग सैन्य-सम्बन्धित वार्ताहरू रोक्नको लागि श्रीलंकालाई प्रोत्साहन गरिरहेको थियो, तर पछि चीनको “राम्रो सामरिटन” आसनको बारेमा लंकाको मूल्याङ्कनमा त्रुटि भयो। सन् २०१८ मा श्रीलंकाले चीनलाई ९९ वर्षका लागि भाडामा दिएको हम्बनटोटा बन्दरगाहको मामलामा राम्रो सामरिटनले आफ्नो सम्पत्तिमा ठूलो हिस्सेदारी (७०%) दिन दबाब दिनुको सट्टा आफ्नो सहयोगीको सार्वभौमिकताको रक्षा गर्ने प्रयास गरेको थियो।
चीनले श्रीलंकाको ऋणको बोझ कम गर्न ऋण सेवामा रोक लगाउन वा आंशिक माफी प्रस्ताव गर्न असफल भयो।

श्रीलंका विदेशी मुद्रा संकटमा फसेको बेला चीनले महामारीबाट बाहिर आएको आर्थिक पतनको सामना गर्न १० वर्षका लागि ५० करोड अमेरिकी डलरको सहुलियतपूर्ण ऋणको प्रस्ताव राखेको छ र केही मुट्ठीभर चिनियाँ ऋणमा मात्रै पुन: वार्ता गर्ने इच्छा देखायो।

चीनले २०२० मा श्रीलंकालाई १ अर्ब अमेरिकी डलर ऋण र १.५ बिलियन अमेरिकी डलरको मुद्रा आदानप्रदान सम्झौताको साथ सहयोग गरेको थियो। त्यस पछि यसले भर्खरै USD 31 मिलियन मानवीय सहायता सहित USD 76 मिलियनको टोकन सहायता प्रस्ताव गरेको छ। यो वर्ष श्रीलंकाले चीनलाई मात्रै ऋण सर्भिसिङका लागि १.५ बिलियन अमेरिकी डलरभन्दा बढी तिर्न आवश्यक छ।

कोलम्बोले आफ्नो आर्थिक वृद्धिको गति बढाउने प्रयासमा अदूरदर्शी योजना र द्रुत समाधानहरूको सहारा लियो। पूर्वाधार – नेतृत्व विकास, विशिष्ट चिनियाँ मोडेल, धेरै जसो सफल भयो किनभने चीनले आफ्नो उत्पादनको आधारलाई बलियो बनायो र एकै समयमा निर्यातलाई बढावा दियो।

चिनियाँ सहयोग अरूहरू मध्ये एक मात्र विकल्प हुन सक्छ। श्रीलंकाको वैदेशिक ऋणमा चिनियाँ हिस्सा बढ्नुलाई श्रीलंका सरकारले कहिल्यै समस्याको रूपमा हेरेको थिएन। अज्ञानता र उदासीनता को मूल्य कहिलेकाहीं अकल्पनीय छ। श्रीलंकाले यही सामना गरिरहेको छ ।

प्रतिक्रिया

सम्बन्धित खवर

संचालक : सुबास कुमार ढकाल
सम्पादक : सुलोचना कार्की
दर्ता प्रमाणपत्र नं ३०७७-२०७८/७९